Transport wewnętrzny w branży produkcyjnej ma szczególne znaczenie, które wynika zarówno z potrzeby przemieszczania surowców i wyrobów gotowych, efektywności, jak również i bezpieczeństwa pracy. W artykule pokazano sposób organizacji transportu wewnętrznego typowego dla przemysłu ciężkiego, czyli branży, w której niezawodność urządzeń transportowych ma szczególne znaczenie. Aby jak najlepiej przybliżyć to zagadnienie, zastosowanie suwnic do transportu wewnętrznego omówiono na przykładzie firmy zajmującej się obróbką i wytwarzaniem stali.

 

 

Magazyny i składowiska wykorzystują środki transportu bliskiego do załadunku i rozładunku transportu samochodowego lub kolejowego oraz do składowania i rozmieszczania ładunków w miejscach magazynowych. Wybór odpowiedniego środka transportu zależy od specyfiki przedsiębiorstwa, biorąc pod uwagę niezawodność, bezpieczeństwo i efektowność oraz zachowanie jak najmniejszych kosztów eksploatacji. Nieodzowną częścią transportu bliskiego jest przemieszczanie ładunków, które może odbywać się w kierunku pionowym lub poziomym i łączy się bezpośrednio z koniecznością przeładunku, załadunku oraz wyładunku [2].

Suwnice pomostowe

Suwnica pomostowa to kratownicowy lub pełnościenny most składający się z belek głównych, czołownic oraz czasami pomostu obsługowego, toczącego się po szynach zainstalowanych na belkach podsuwnicowych usytuowanych w górnej części hali. Po belkach głównych mostu suwnicy przesuwa się wciągnik. Większe suwnice są wyposażone w kabinę operatora instalowaną w środku rozpiętości mostu lub przy jednej z belek podsuwnicowych. Małe suwnice mogą być sterowane zdalnie – przewodowo lub bezprzewodowo. Suwnica ma zwykle kilka napędów: ruchu mostu w kierunku podłużnym, ruchu wciągnika w kierunku poprzecznym oraz podnoszenia zawiesia w kierunku pionowym [3].
Podstawą konstrukcji suwnic pomostowych jest pomost jedno- bądź dwudźwigarowy, toczący się po torach. Na pomoście zamontowana jest wciągarka – urządzenie służące do podnoszenia ładunków. Wybór rodzaju suwnicy pomostowej jest uzależniony od warunków, w jakich będzie pracować urządzenie, a w szczególności konstrukcji hali, intensywności pracy oraz udźwigu. Do suwnic pomostowych zalicza się: suwnice natorowe, suwnice podwieszane, konsolowe, a także suwnice pomostowe w wykonaniu specjalnym. Suwnice pomostowe stosowane w przemyśle ciężkim muszą mieć solidną konstrukcję o wysokim poziomie standaryzacji, powinny być modułowe oraz charakteryzować się wysoką niezawodnością komponentów i przeznaczeniem do szerokiej gamy zastosowań. Suwnice konsolowe są praktycznym rozwiązaniem w momencie, kiedy trzeba obsłużyć kilka stanowisk, a nie ma konieczności obsługiwania hali na całej jej szerokości wtedy, gdy występują ograniczenia, jeśli chodzi o ruch suwnicy na poziomie podłogi.

Przepisy BHP

Przepisy BHP przy obsłudze żurawia i suwnicy są zawarte w dokumentacji technicznej urządzenia oraz instrukcji obsługi, która powinna być jej częścią. Należy pamiętać, że suwnice to maszyny, do których mają zastosowanie akty prawne, które regulują kwestie bezpieczeństwa w zakresie ich eksploatacji i obsługi. Należy również pamiętać, że wymienione urządzenia podlegają Urzędowi Dozoru Technicznego (UDT). Nadzór sprawowany przez Urząd Dozoru Technicznego regulują osobne akty prawne, do których należy zaliczyć [5]:
−    Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.),
−    Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz.U. Nr 199, poz. 1228 z późn. zm.),
−    Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. Nr 191, poz. 1596 z późn. zm.),
−    Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 października 2003 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. Nr 193, poz. 1890).
Osoby obsługujące urządzenia techniczne, takie jak suwnice, zgodnie z art. 23 ust. 5 Ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 963 z późn. zm.) powinny posiadać zaświadczenie kwalifikacyjne. Aktem prawnym regulującym te kwestie jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 lipca 2001 r. w sprawie trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych (Dz.U. Nr 79, poz. 849 z późn. zm.). Obowiązek zapewnienia bezpiecznej pracy suwnicy nad stanowiskami pracy (w tym montażowymi) będzie spełniony m.in. poprzez niedopuszczenie do kolizji suwnicy (i ładunku) z wyposażeniem hali, a bezpieczeństwo pracowników będzie zapewnione poprzez wyeliminowanie zagrożeń od transportowanego ładunku. Wymagane jest także posiadanie odpowiednich uprawnień przez osoby obsługujące suwnice. Pracownicy sterujący tymi urządzeniami muszą cechować się określonymi predyspozycjami zdrowotnymi oraz winni dysponować odpowiednimi kwalifikacjami w tym zakresie. Zgodnie z przepisami mającymi uzasadnienie medyczne prace przy obsłudze suwnic sterowanych z kabiny oraz sterowanych zdalnie zostały zakwalifikowane jako prace wymagające szczególnej sprawności psychofizycznej. Oznacza to, że aby móc wykonywać obowiązki operatora, pracownik winien w ramach profilaktycznych badań lekarskich przejść obok badań ogólnych także specjalistyczne badania psychotechniczne.
Uprawnienia dotyczące obsługi suwnic są wydawane w dwóch poniższych kategoriach:
−    I S, zakres: suwnice, wciągniki i wciągarki sterowane z poziomu roboczego lub z kabiny oraz żurawie stacjonarne warsztatowe. Przeznaczenie urządzeń: hakowe ogólnego przeznaczenia, specjalne: kafarowe, kolumnowe, kuzienne, łapowe, kleszczowe, stryperowe, wsadowe, hartownicze, lejnicze, chwytnikowe, chwytakowe, trawersowe, inne.
−    II S, zakres: suwnice, wciągniki i wciągarki sterowane z poziomu roboczego oraz żurawie stacjonarne warsztatowe. Przeznaczenie urządzeń: hakowe ogólnego przeznaczenia, specjalne: kafarowe, kolumnowe, kuzienne, łapowe, kleszczowe, stryperowe, wsadowe, hartownicze, lejnicze, chwytnikowe, chwytakowe, trawersowe, inne.
Zanim jednak operator uzyska zaświadczenie kwalifikacyjne, musi w jakiś sposób zdobyć wiedzę i umiejętności w zakresie obsługi suwnic i cięgników. Aby zdobyć odpowiednie kwalifikacje, wymagane są jednomiesięczna praktyka w zakładzie pracy pod nadzorem doświadczonego pracownika-operatora UTB lub odbycie specjalistycznego kursu zawodowego [4].

Przykład organizacji transportu wewnętrznego

Transport wewnątrzzakładowy odgrywa kluczową rolę w logistycznych procesach magazynowania. Dzięki niemu można składować ładunki wielkogabarytowe oraz te o wysokiej masie, co za sprawą ludzkich rąk nie było kiedyś możliwe. W strefie przyjęć magazynu hut stali odbywają się przyjęcie wewnętrzne towaru w postaci półfabrykatów oraz jego rozładunek za pomocą suwnicy. Dostawa slabów do zakładu walcowni gorącej odbywa się wyłącznie transportem szynowym ze względu na wysoką temperaturę przewożonego ładunku. Infrastruktura w postaci szyn umieszczonych wewnątrz hali umożliwia wjazd wagonów do jej wnętrza za pomocą bram. Jednocześnie rozładunek odbywa się w każdej nawie z osobna, co usprawnia pracę i angażuje tylko jeden rodzaj środka transportu służącego do rozładunku. Strefa przyjęć jest ściśle powiązana ze strefą składowania, ponieważ ładunek w postaci slabów jest bezpośrednio przenoszony w miejsce składowania. Magazynowanie odbywa się na wydzielonych polach do składowania rzędowego, a slaby układane są bezpośrednio na podłożu, kolumnowo na maksymalną wysokość 3,1 m. Na indywidualne zamówienie produkuje się stal o specjalnych właściwościach, a transport i magazynowanie odbywają się w specjalnych warunkach. W magazynie walcowni gorącej do przechowywania tego rodzaju półwyrobów stosowane są pokrywy termiczne, które przedstawiono na rys. 1. Po rozładunku slaby o specjalnych właściwościach są układane w wyznaczonym miejscu, jeden na drugim, w kolumnie 14 sztuk, tak jak zaprezentowano na rys. 1. Po przetransportowaniu pełnej liczby półwyrobów w wyznaczone miejsce zakładana jest specjalna pokrywa termiczna, pozwalająca na utrzymanie odpowiedniej temperatury slabów. Pola składowe są zarządzane przez ekspedycję za pomocą oprogramowania Sap ERP oraz MES. Jest to możliwe dzięki ewidencji slabów mających numer nadany w zakładzie stalowni w celu ich identyfikacji. Składowanie i wszystkie czynności manipulacyjne odbywają się za pomocą suwnicy pomostowej, a transport między nawami umożliwia wózek transportowy. Następnie slaby biorą udział w procesie walcowania gorącego. W strefie wydań składowane są półprodukty otrzymane w wyniku walcowania, w postaci kręgów. Pole magazynowe nie jest podzielone na nawy i ma mniejszą powierzchnię, ponieważ kręgi zajmują mniej miejsca niż potężne slaby. Kręgi są składowane w sposób rzędowy na odpowiednich polach, bezpośrednio na metalowej podkładce na podłożu. W tej strefie odbywają się pakowanie za pomocą taśmy bednarki oraz załadunek, a następnie wydanie wewnętrzne. Następnym kierunkiem w trakcie obiegu stali na terenie huty jest zakład walcowni gorącej oraz magazyn wykańczalni zakładu walcowni gorącej. Przemieszczenie w obu przypadkach odbywa się wyłącznie transportem szynowym. Rozładunek wewnątrz hali dokonywany jest za pomocą dopasowanej infrastruktury transportowej, bezpośrednio na pole magazynowe, poprzez suwnicę. Hala składa się z kilku naw, a składowanie przebiega rzędowo na odpowiednich polach, miejsce składowania przedstawiono kolorem szarym na rys. 1. W magazynie działa oprogramowanie Sap ERP, MES oraz GENESIS zarządzane przez ekspedycje. Programy są bezpośrednio połączone z kabiną suwnicowego w celu ułatwienia i umożliwienia śledzenia ładunku i jego kompletacji w magazynie. Transport odbywa się za pomocą suwnic przy ścisłej współpracy z wózkiem transportowym. W magazynie realizuje się: pobieranie prób składu chemicznego stali, cięcie blachy na arkusze oraz docinanie blachy na odpowiednią długość, aby kręgi były zgodne z zamówieniem. W strefie składowania są magazynowane kręgi oczekujące na dany proces, co przedstawiono na rys. 2. Sposób składowania kręgów przedstawiony na rys. 2 stosowany jest w każdym typowym magazynie, w którym odbywa się składowanie blachy w kręgach. W strefie wydań ładunki są kolejno pakowane i komplementowane, a następnie nadawany jest im kod kreskowy umieszczony na etykietach. Załadunek odbywa się suwnicowo, zarówno na transport kolejowy, jak i samochodowy. Transport wewnętrzny odgrywa bardzo ważną rolę, jest obecny na każdym etapie produkcji stali i to dzięki niemu możliwe są przewóz stali w różnej formie oraz poddawanie jej różnym procesom od produkcji do wysyłki. Na przykład w zakładzie stalowni otrzymuje się gotowe slaby. W tamtejszej hali w transport bliski zaangażowana jest suwnica, dzięki której odbywa się proces magazynowania i załadunku. Suwnice przedstawiono na rys. 3. Największa waga slabu wynosi 30 ton i właśnie ze względu na wysoką masę tego surowca zastosowano suwnicę pomostową, która idealnie wpasowuje się w tego typu pracę. Suwnica pomostowa najczęściej znajduje zastosowanie w magazynach, halach i zakładach produkcyjnych ze względu na duży zakres jej zastosowań. W zależności od typu pracy suwnica pomostowa jest wyposażona w odpowiednie haki, które dostosowuje się do rodzaju wykonywanej pracy. Na terenie oddziału huty stosowane są suwnice pomostowe – dwudźwigarowe natorowe z wciągnikiem elektrycznym sterowanym z kabiny. Jej zastosowanie pozwala na pełne zagospodarowanie przestrzeni hali magazynowej oraz produkcyjnej pod suwnicą. Maksymalną przestrzeń otrzymano dzięki podwieszeniu urządzenia przy suficie, a jego ruch odbywa się po torach jezdnych mocowanych do istniejącej już konstrukcji przy dachu magazynu lub hali produkcyjnej. Dzięki możliwości szerokiego zastosowania tego typu suwnica znajduje zastosowanie w zakładach: stalowni, walcowni gorącej oraz w poszczególnych magazynach walcowni zimnej. W wymienionych halach suwnice różnią się jedynie udźwigiem, który waha się między 5 a 50 tonami. Do głównych zadań suwnicy należą: załadunek, rozładunek, segregacja oraz kompletacja wewnątrz magazynu i hali produkcyjnej. W zależności od rodzaju przenoszonego ładunku do suwnicy dobierane są odpowiednie uchwyty umożliwiające transport danego rodzaju materiału. Jak przedstawiono powyżej, w zakładzie stalowni oraz walcowni gorącej używane są chwytaki, za pomocą których w bezpieczny sposób można transportować potężne slaby. W innym przypadku, gdy manipulacji podlega ładunek w postaci kręgów, używamy masywnych haków. Tego typu uchwyty są stosowane między innymi na terenie wykańczalni i ocynkowni. Na terenie huty transportowane są także odpady w postaci odciętych kawałków oraz zwrotów blach lub zużytych metalowych bednarek. W tym celu stosuje się specjalny magnes umożliwiający w łatwy sposób przetransportowanie większej ilości odpadów. Ze względu na bardzo wysoką wagę produktów stalowych biorących udział w procesie produkcyjnym głównym urządzeniem transportowym są wyżej wymienione suwnice, jednak w linii technologicznej jako urządzenia pomocnicze biorą także udział wózki międzynawowe. Wózek transportowy to rodzaj środka transportu bliskiego o ruchu przerywanym, umożliwiający przewóz ładunków o różnorodnej masie. Wszechstronność zastosowania tego typu urządzenia jest możliwa dzięki istnieniu wielu modeli wózków transportowych o zróżnicowanym zastosowaniu. Między innymi dzieli się je ze względu na rodzaj: napędu, podłoża, źródła energii czy sposobu załadunku. W halach huty pracują międzynawowe wózki szynowe, które idealnie nadają się do przewozu ciężkich kręgów i dobrze współpracują z suwnicami. Na rys. 6 przedstawiono wózek transportowy pracujący przy przewozie kręgów stali na terenie hali walcowni zimnej. Do zadań wózków transportowych należy przewóz ładunku w linii prostej między dwoma nawami w hali, aby umożliwić dalszy transport suwnicą umieszczoną w kolejnej nawie. Wózki są napędzane za pomocą silników elektrycznych, a ich gabaryty są dostosowywane do indywidualnych potrzeb hali. Tego typu wózki znajdują się między innymi w zakładzie walcowni gorącej, służąc jako środek transportu slabów między nawami. Oddziały hut posiadają specjalną infrastrukturę umożliwiającą transport międzyzakładowy lądowy, zarówno szynowy, jak i drogowy. Główny transport odbywa się za pośrednictwem kolei, co pozwala na zabieranie jednorazowo większej ilości ładunku. Niektóre czynności, takie jak przewóz z zakładu stalowni do walcowni gorącej transportem samochodowym, nie są możliwe ze względu na cechy, jakie ma ładunek, czyli: gabaryty, temperaturę i wagę, więc w tym kierunku transport odbywa się tylko koleją, co przedstawiono na rys. 7. Slaby ze względu na swoje gabaryty i wysoką temperaturę są przemieszczane właśnie za pomocą transportu kolejowego. Przedstawiono wagony slabowe, za pomocą których odbywa się transport szynowy w kierunku walcowni gorącej na terenie huty. Kręgi otrzymywane w procesach walcowania także są transportowane za pomocą wagonów. Jedyną różnicą podczas transportu kręgów jest obecność metalowych stelaży mających na celu stabilne utrzymanie owalnego wyrobu na powierzchni wagonu.

Podsumowanie

Najważniejszym elementem umożliwiającym produkcję stali jest transport, odgrywa on kluczową rolę w logistycznym łańcuchu dostaw, niemniej jednak ważne są również magazyn i przepływające w nim informacje. To w tym przypadku odpowiednio zagospodarowana przestrzeń magazynowa zarządzana przez system informatyczny z dobrze rozwiniętą siecią transportową stanowi przedsiębiorstwo produkcyjne. W przedsiębiorstwie ważna jest także dystrybucja spełniająca funkcję niewidzialnego sprzedawcy i umożliwiająca dystrybucję wyrobu na rynkach zbytu.

Piśmiennictwo
1. Karkula M.: Badania symulacyjne procesów transportowych realizowanych w obiektach logistycznych. http://www.logistyka.net.pl/bank-wiedzy/logistyka/item/download/79375_c7b85d2ba826179952119bc93a9eb604 [dostęp: 15.12.2018 r.].
2. Suwnice pomostowe. https://www.hak.com.pl/hak/artykuly/suwnice-01.html [dostęp: 15.12.2018 r.].
3. Suwnice w halach magazynowych. www.mcmproject.com.pl [dostęp: 29.06.2017 r.].
4. Wymagania stawiane na operatorów suwnic. https://asystentbhp.pl [dostęp: 16.12.2018 r.].
5. Zieliński, L.: Suwnica w hali produkcyjnej – bezpieczeństwo pracowników. https://www.portalbhp.pl [dostęp: 16.12.2018 r.].

 

Rys. 1. Pokrywa termiczna, zakład walcowni gorącej

 

Rys. 2.  Składowane przy pomocy stelaży kręgi stalowe

 

Rys. 3. Suwnica pomostowa, teren magazynu wykańczalni

 

Rys. 4. Uchwyty suwnicy pomostowej, teren magazynu walcowni gorącej oraz wykańczalni

 

Rys. 5. Uchwyt magnesowy suwnicy pomostowej, teren magazynu wykańczalni

 

Rys. 6. Wózek transportowy, teren walcowni zimnej

 

Rys. 7.  Wagony slabowe

 

W związku z wejściem w dniu 25 maja 2018 roku nowych przepisów w zakresie ochrony danych osobowych (RODO), chcemy poinformować Cię o kilku ważnych kwestiach dotyczących bezpieczeństwa przetwarzania Twoich danych osobowych. Prosimy abyś zapoznał się z informacją na temat Administratora danych osobowych, celu i zakresu przetwarzania danych oraz poznał swoje uprawnienia. W tym celu przygotowaliśmy dla Ciebie szczegółową informację dotyczącą przetwarzania danych osobowych.
Wszelkie informacje znajdziesz tutaj.
Zachęcamy również do zapoznania się z naszą nową Polityką Prywatności.
W przypadku pytań zapraszamy do kontaktu z naszym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych pod adresem iodo@elamed.pl

Zamknij